Vergadering Provinciale
Staten Noord-Holland
8 november 2010
Agendapunt 10 / Voordracht 34
Algemene Beschouwingen
Begroting 2011
Vz
Vandaag houden wij voor de laatste keer algemene beschouwingen in deze
statenperiode.
Terugkijkend op de afgelopen vier jaar kunnen wij zonder overdrijving
stellen dat deze turbulent waren. Om meerdere redenen is deze periode uniek.
Allereerst is daar het feit dat in de loop van deze periode vier
gedeputeerden en de commissaris van de Koningin voortijdig dit college
hebben verlaten.
Verder is daar het beleggingsdebacle met provinciale gemeenschapsgelden op
IJsland met als gevolg het instellen van de Provinciale Onderzoekscommissie,
nieuwe financiële regels en het huidige integrale schatkistbankieren.
Prettig is wel te vermelden, dat wij in
korte tijd erin zijn geslaagd een geschikte nieuwe Commissaris van de
Koningin voor Noord-Holland wisten binnen te halen.
Zeker uniek in deze periode zijn de grote financiële ombuigingen.
Daar zijn de korting van het Rijk op het provinciefonds en het voorgestelde
nieuwe beleid en om dit alles op te vangen de enorme bezuinigingen van de
provincie neergelegd bij de burger en organisatie.
Bij de behandeling van de Kadernota hebben we daar al het een en ander over
gezegd.
Samengevat:
De noodzaak van de bezuinigingen ligt niet in de korting van het Rijk op het
provinciefonds, zoals aan de burger en de organisatie verteld wordt, maar
wordt veroorzaakt door een ongekend hoog bedrag voor nieuw beleid van de
provincie.
Vz.
De begroting 2011 heeft vele wortels, Twee daarvan zijn heel essentieel: de
eerste begrotingswijziging 2010 met daarin de voorgestelde verwerking van de
NUON-gelden en een hoeveelheid nieuw beleid en de kaderbrief 2011 met daarin
de bezuinigingen en nog meer nieuw beleid.
Al deze zaken zijn verwerkt in de begroting 2011. En nu vallen ook met
terugwerkende kracht alle financiële puzzelstukjes op hun plaats.
Wat heeft dit nu opgeleverd?
Allereerst de verwerking van de NUON-gelden, dat in feite inhoudt de
aflossing in één keer van geactiveerde projecten / wegen in de begroting
en nieuwe wegen in één keer betalen, niet meer activeren. Rente en
aflossingen vallen weg en het bedrag aan kapitaallasten in de begroting zal
dalen. Op pag. 40 van de begroting 2011 zien we dat de kapitaallasten ook in
meerjarenperspectief afnemen met een bedrag van €60 mln. Dit geeft dus een
structurele financiële ruimte van €60 mln.
Op pag. 182 t/m 187 staat, dat het
uitkering uit het provinciefonds afneemt met structureel € 40 mln. Per
saldo geeft dat toch nog een structureel overschot van € 20 mln. Wanneer
we hier de voorgestelde bezuinigingen van € 52 mln bij optellen, geeft dit
een structureel overschot van €72 mln.
Bij een dergelijk overschot zijn
natuurlijk grote bezuinigingen niet te verkopen. Als oplossing hiervoor
heeft GS gekozen voor het opvoeren van een ongekend hoog bedrag aan nieuw
beleid van gemiddeld € 74 mln jaarlijks.
Dit staat haaks op wat GS nog in de
Lentenota 2010 zegt: "Gezien de financiële vooruitzichten geen nieuw
beleid voor de komende jaren".
En dan nu de bezuinigingen verkopen met het argument: "wij moeten wel
vanwege de korting van het Rijk". En zo wordt burger en organisatie in
N-H om de tuin geleid.
Wat heeft dit tot gevolg?
Volkomen ongegrond kruipt de provincie in de slachtofferrol en de
Rijksoverheid krijgt de schuld vanwege haar korting op het Provinciefonds en
verzwijgt de echte oorzaak: het ongekend hoge bedrag aan Nieuw Beleid.
Op basis van deze onjuiste voorstelling van zaken worden de wapens bij de
burger en organisatie om zich te verdedigen uit handen geslagen, want de
provincie kan toch niet anders dan zo te handelen, dat moeten we wel
accepteren.
Burger en organisatie worden hierdoor ontoelaatbaar misleid.
Vz
Wij vinden dat een overheid zich zo niet mag gedragen, dit is een moreel
verwerpelijk gedrag, of anders gezegd dit is niet-integer bestuur.
In het blad Provincies van 30 september 2010 schrijft onze CdK over de
integriteit bij de provincie Noord-Holland, vooral door een oud-gedeputeerde
heeft dit een deuk opgelopen. Er wordt hard aan gewerkt om dit te reparen.
Wij vinden dat hier op geheel andere manier weer niet-integer gedrag van het
bestuur van N-H naar voren komt. Er is nog meer werk aan de winkel voor de
CdK.
Nog even die enorme hoeveelheid nieuw beleid voor de komende jaren, € 74
mln jaarlijks.
Het grootste deel hiervan wordt genoemd in 1-ste begrotingswijziging 2010.
Op pag. 10 vinden we daar ruim 50 bedragen voor nieuw beleid, een ongekend
hoog aantal en in veel gevallen geen nieuw beleid maar gewoon uitbreiding
van bestand beleid.
Blijkbaar is GS in 2009 de organisatie rond gegaan met de vraag: Wie heeft
er nog wat aan nieuw beleid op te voeren, wij hebben € 74 mln nodig?
Vz.
Zo plotseling als dat nieuw beleid is opgevoerd kan het natuurlijk ook weer
geheel of gedeeltelijk afgevoerd worden om daarmee een aantal bezuinigingen
ongedaan te maken.
Vz.
In principe zijn we niet tegen bezuinigingen, onder uw bezuinigingen zijn er
enkele, zoals op de steunfuncties, waarvan wij zeggen: "Dat had al
jaren eerder had moeten gebeuren."
Wat ook ontbreekt bij de voorgestelde bezuinigingen is een duidelijke
motivering voor de gemaakte keuzes in relatie tot de daaraan verbonden
gevolgen voor bijvoorbeeld de mobiliteit en die op sociaal, economisch en
ruimtelijk gebied. Er lijkt sprake van eendimensionaal financieel denken en
handelen en dat past de overheid niet.
Waarom wel €65 mln voor de Zuidas in Amsterdam, waarom het Gooi voor €
80 mln een HOV-verbinding opdringen, waarom wel in N-H Noord voor tientallen
miljoenen euro’s een randmeer aanleggen zonder draagvlak onder de
bevolking, hierover straks meer, waarom wel geld voor luxe projecten, maar
geen geld om het niveau van het Openbaar Busvervoer te handhaven.
Waarom wel €55 mln beschikbaar stellen voor een 2-de zeesluis en €40 mln
voor een kernreactor in Petten, maar wel veel minder geld voor de
provinciale ondersteuning van de vrijwilligers voor het ouderenwerk (SBO)
enz. enz.
Waarom wel Sinterklaas spelen voor Amsterdam en het Rijk, maar de Zwarte
Piet voor de eigen burger en organisatie. Veel organisaties zullen ophouden
te bestaan en veel burgers wordt het gebruik van bepaalde faciliteiten
(busvervoer, ondersteuning), geheel of gedeeltelijk ontnomen.
Overigens is het interessant wat de gedeputeerde Post zei i.v.m. met de
ondertunneling van het spoor in Bussum. De provincie zal hiervoor geen geld
beschikbaar stellen, omdat de provincie voor dit terrein geen
verantwoordelijkheid heeft. Dit behoort bij het Rijk.
Hoe staat de gedeputeerde tegenover de gelden, zoals net genoemd, die wel
beschikbaar gesteld zijn voor het Rijk en Amsterdam? Gaat de gedeputeerde
dit weer terugtrekken in zo ver dat nog kan? Gaarne een reactie.
Mocht GS er toch bij blijven om grote bedragen met alle vraagtekens van dien
beschikbaar te stellen voor andere bestuurslagen, dan is een bijdrage aan
ondertunneling van het spoor in Bussum een hele zinvolle. Elke dag zullen
duizenden burgers daar profijt van hebben. De HOV-verbinding valt daarbij in
het niet.
Er is nog één aspect i.v.m. de bezuinigingen, die we hierbij willen noemen
en dat is de takendiscussie binnen deze provincie.
Wij vinden, dat als er een grote taakombuiging plaats moet vinden, dat
gefundeerd moet zijn op een grondige takendiscussie. Dat behoort bij een
open en transparant bestuur, andere provincies hebben dat ook gedaan, maar
GS van Noord-Holland vindt dat blijkbaar niet nodig.
Dit GS vond het blijkbaar voldoende de kaderbrief 2011 na de afstemming met
alleen de coalitie partijen naar buiten te brengen, geen democratische
overleg gewoon machtspolitiek dus. Wij vinden dat een bedenkelijke gang van
zaken, dat niet door de beugel kan.
De Ouderenpartij NH heeft in het verleden meerdere malen vragen gesteld over
de die takendiscussie, de wettelijk, niet-wettelijke taken en de kerentaken
van de provincie taken (vooral vragen n.a.v. de Kaderbrief 2011).
Antwoord op deze vragen moeten we nog steeds krijgen. Wat is hiervan toch de
oorzaak?
Wel weten we dat het twee jaar geduurd heeft, voordat we na herhaald
vragenstellen een antwoord kregen op een zo voor de hand liggende vraag van:
"hoeveel mensen werken er bij de provincie."
We weten ook, dat GS, als zij spreekt over de taken van de provincie,
meestal niet verder komt dan één volzin. Wij hebben gekozen voor het
Lodders-plus model en daarbij liggen de kerntaken / prioriteiten van de
provincie liggen op het terrein van ruimte, infrastructuur en economie met
nog een regionale sociale agenda. Een gedegen rapportage over de taken van
de provincie is in deze statenperiode niet verschenen. Antwoorden op vragen
die verder gaan dan de genoemde volzin komen er niet.
Vz.
Wat is hiervan toch de oorzaak, is het onwil, onkunde of onvermogen, wie het
weet mag het zeggen?
Of zegt GS de ambtelijke organisatie heeft haar eigen verantwoordelijkheid,
daar bemoeien wij ons niet mee en dan moet PS dat helemaal niet doen.
Wel weten we dat de WOB ook voor N-H geldt, deze wet links laten liggen is
geen integer bestuur.
De CdK zou bij zijn werk van het herstel van de integriteit bij het
provinciaal bestuur ook dit punt kunnen mee nemen.
Bezuinigingen
Vz
Bij de behandeling van de Kaderbrief 2011 (28-06-2010) hebben we al het een
en ander over de bezuinigingen gezegd, nu geen herhaling.
Wij vinden het niet toelaatbaar, dat de provincie na tientallen jaren van
subsidiering van allerlei organisaties op het terrein van welzijn, zorg,
natuur, landschap en milieu, deze organisaties nu als oud vuil op straat
zet.
Jarenlang hebben de provincie en bepaalde politieke partijen goede sier met
het werk van die organisaties gemaakt.
Wij kunnen hier niet alle bezuinigingen behandelen, maar enkele
bezuinigingen zijn voor ons echt onacceptabel.
Dit zijn:
De vermindering van de subsidie SBO-NH van €320.000,- naar € 150.000,-
Vermindering Openbaar vervoer Projecten met € 10.000.000,-
Stopzetting buurtbus projecten € 60.000,-
Subsidiebeperking Vitaal Wonen van 2.700.000,- naar € 700.000,-
Subsidievermindering van de telefonische hulpdienst Sensoor
We zijn tegen deze bezuinigen omdat vele burgers en vooral ouderen hierdoor
worden getroffen. We zullen hierover een motie indienen.
Wieringerrandmeer
Vz.
Net als voorgaande beschouwingen wilden we ook deze keer weer onze visie
geven over het WRM. We weten nu, dat het WRM exit is. We zullen daarom onze
visie achterwege laten, het is achterhaald. De laatste alinea van ons
verhaal willen wij u echter niet onthouden en dat is:
Vz.
De haalbaarheid van dit plan is tot ver beneden het dieptepunt gedaald, de
grondverwerving stagneert, de huizenmarkt stagneert, de financiële risico’s
worden onacceptabel hoog.
Voor de Ouderenpartij NH is nu het moment gekomen, om de exit-regeling van
het project WRM in gang te zetten. We kunnen dit gemeenschapsgeld beter
gebruiken.
Dat GS ons standpunt met terugwerkende kracht al heeft overgenomen, is snel,
heel snel. Eindelijk heeft GS deze keer naar ons geluisterd, dat moeten ze
meer doen, dat geeft alleen maar winst.
Woningbouw
Vz. nu de druk op de ruimte in de provincie steeds
verder toe neemt moet de woningbouw een andere richting inslaan. Wat dit
betreft kunnen wij ons vinden in de nieuwe woonvisie om de woningvraag
zoveel mogelijk te realiseren binnen het bestaand bebouwd gebied.
Tussen provincie, regio en gemeenten is afstemming nodig over het realiseren
van voldoende en voor ouderenhuisvesting geschikte woningen. De toenemende
vraag naar voldoende accommodatie voor ouderen in verzorgings- en
verpleeghuizen spreekt voor zich en vraagt eveneens om een nadere
concretisering van beleidsdoelstellingen.
Openbaar vervoer.
Vz. Nog afgezien van onze fundamentele bezwaren
tegen de bezuinigingsgrondslag, stemmen wij niet in met bezuinigingen op OV
in ruraal gebied waaronder buurtbussen, dit botst met de provinciale
doelstelling inzake het vitaal houden van het platteland.
Uitgangspunt bij provinciale aanbestedingsprocedures is
marktwerking met de intentie dat dit méér OV oplevert. In dunbevolkt
gebied werkt marktwerking precies averechts. De doelstelling "het
vitaal houden van het platteland" met maatwerk en vernieuwende vormen
van (openbaar) vervoer en cofinanciering (ouders, scholen, gemeenten e.a.)
moet waargemaakt worden.
De vele en voortdurende klachtenstroom bij
het OV baart ons zorgen. De klachtenafhandeling moet meer onafhankelijk van
de vervoerder moet plaatsvinden en opgevolgd worden door een check m.b.t. de
kwaliteit van de afhandeling.
De provincie heeft in haar vervoersbeleid
de mogelijkheid om sociale veiligheid door voldoende verlichting, veilige
halteplaatsen en stations te bevorderen. Anders dan het gedurig geld pompen
in het herstellen van vernielingen (Zuid-Tangent) zijn wij van mening dat er
meer moet worden ingezet op preventie, bewaking, sanctiebeleid en
(straf)vervolging. Bent u bereid hiervoor door verschuiving middelen
beschikbaar te stellen?
Zorg en Welzijn
Op pag. 6 van de begroting lezen dat de
bezuinigingen op dit terrein ingrijpende consequenties hebben, daarom wordt
er in 2011 een startnotitie gepresenteerd als basis voor de nieuwe provincie
sociale agenda. We zijn het daarmee eens, toch lezen verder in dit onderdeel
over Zorg en Welzijn over allerlei nieuwe zaken, die opgestart worden zoals
aanmaak regionale sociale agenda’s, WMO-doorontwikkeling, toepassingen
ICT, beleidsontwikkeling op basis van de kennisfunctie van de provincie.
Even pas op de plaats en geen nieuwe zaken
aanpakken lijkt ons in deze situatie de juiste houding. Die nieuwe
startnotitie kan toch al in april 2011 in de commissie behandeld worden, u
wist toch al in 2009, waarop u ging bezuinigen wat de consequenties waren?
Kunnen we in deze startnotitie ook een kleinere formatie verwachten voor dit
terrein?
Provincie en regeerakkoord
Vz. een enkele opmerking hierover
Allereerst het feit dat het middenbestuur blijft, voor velen een opluchting,
voor anderen een teleurstelling, daarnaast is er toch nog wel bestuurlijke
onduidelijkheid. Wat gebeurt er met de Randstadprovincies, wordt dat één
Randstadprovincie, één CdK, één provinciehuis of toch weer andere vormen
van opschaling.
Financieel zullen er nog wel bezuinigingen komen, maar zoals het er nu
uitziet geen kortingen meer op het provinciefonds. Verdere bezuinigingen
moeten we afwachten waarschijnlijk in 2012 of 2013, afwachten maar en dat
geldt ook voor de precieze inhoud van de te vormen infrastructuurautoriteit.
Verder lezen we dat het aantal ambtenaren bij alle bestuurslagen wordt
verminderd. Wat gaat dit voor N-H betekenen?
De begroting in een nieuw jasje
Na jaren werk hebben we nu de eerste begroting
volgens de nieuwe richtlijnen.
Vz.
Laten we eens dat werk vergelijken met het boren van een tunnel door een
gebergte. Aan de ene kant is PS begonnen met de boormachine "de
doelenboom" en aan de andere kant GS met de boormachine "de
budgettabel".
Groot was de verwachting bij het uitkomen van deze nieuwe begroting:
"zouden beide tunnelsegmenten naadloos op elkaar aansluiten?". Het
is jammer dat we moeten constateren, dat beide tunnelsegmenten elkaar op
grote afstand passeren. Of anders gezegd de instrumenten van de doelenboom
vinden geen vertaling in de budgettabellen. Eigenlijk bestaat de nieuwe
begroting uit twee op zichzelf staande delen. Er is werk aan de winkel voor
de Statenleden in de nieuwe statenperiode.
Sinds 1995 heb ik de productenraming in
haar originele betekenis als een nadere detaillering van de begroting
ontvangen, nu is dat rapport ineens verdwenen. Kan dit zomaar volgens de BBV?
Maar ja als er vanuit PS en GS geen belangstelling meer is voor deze zaken,
wel tekenend, dan gebeurt dit.
Wel is er een nieuw rapport verschenen, maar dat is een uitreksel en
samenvatting van de begroting, ligt financieel op een hoger niveau dan de
begroting, een vrij zinloos rapport, louter geld verknoeien. Dit rapport
draagt wel de misleidende naam Productenraming, correct is de naam
"Samenvatting Begroting".
Tot zover mijn 1-ste instantie
Piet Bruijstens
Ouderenpartij NH/VSP
